Przejdź do głównej zawartości

Nowak, Nowacki, Nowicki

Nowicki – bingo! A właściwie to Nowicka, gdyż już tradycyjnie podejmuję tematykę nazwisk panieńskich kobiet w mojej rodzinie. Dzisiaj sięgam najgłębiej, ponieważ opisuję nazwisko panieńskie mojej praprababci Marianny Filipek, która z domu była Nowicka. Owa praprababcia była matką mojego pradziadka Stanisława Filipka, który z kolei był ojcem mojego dziadka Mieczysława Filipka. To z kolei tata mojego taty, czyli dla mnie dziadek po mieczu. A żoną dziadka Mieczysława jest babcia Stanisława Filipek z domu Korycińska i tym samym cała historia pięknie nam się łączy. Genealogiczne koło zatacza :)

NOWICKI

Jest to nazwisko ściśle związane z najpopularniejszym polskim nazwiskiem – Nowak. Wielu badaczy1 odsyła właśnie do tego nazwiska lub też do jego pochodnych, czyli do nazwisk Nowacki, Nowakowski. Po raz pierwszy zapisano je w 1445 roku. Taką datę potwierdza zarówno Andrzej Karlikowski, jak i Kazimierz Rymut2. Ci dwaj panowie zgadzają się również w kwestii pochodzenia tego nazwiska. Uznają, że jest to nazwisko odmiejscowe pochodzące od nazwy miejscowości Nowica (Kresy Wschodnie). Karlikowski rozszerza te przypuszczenia pisząc, że ogólnie to nazwisko pochodzi od nazwy miejscowej Nowica lub Nowice. Mamy po 3 miejscowości w Polsce o takich właśnie nazwach.
Bardzo ciekawe jest także pochodzenie nazwiska Nowak. „Powstawało głównie od rzeczownika nowak oznaczającego dawniej człowieka nowego w środowisku, przybysza, nowicjusza, nowatora, zwolennika reform, w staropolszczyźnie parweniusza (dorobkiewicza, który wszedł do zamożnych warstw społeczeństwa i stara się je naśladować, nowobogackiego)”3. Innym wytłumaczeniem pochodzenia jest to, że w czasie wprowadzania chrześcijaństwa w Polsce nowakiem lub nowotnym nazywano człowieka przyjmującego nową wiarę. Nazwisko Nowak może pochodzić także od przymiotnika nowy, który dawniej oznaczał tyle co nieużywany, oryginalny, naiwny, młody, nowoczesny. Ostatnią możliwością jest oczywiście pochodzenie od nazwy miejscowej, a tych jest bardzo wiele.

Nowicki w liczbach

Według Słownika nazwisk współcześnie w Polsce używanych aż 49 771 osób nosi to nazwisko. Taką samą liczbę podaje również Karlikowski, a także Henryk Martenka, który w swojej publikacji Skąd się wzięło moje nazwisko? zamieścił zestawienie, listę nazwisk4 mających obecnie największą frekwencję w Polsce. Listę zestawiła K. Skowronek z Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie. Nazwisko „Nowicki” zajmuje na tej liście 24 numer/pozycję ze względu na liczbę użytkowników wynoszącą 49 771 osób. Inne dane statystyczne podaje Zawadzki, który zanotował 45 612 użytkowników tego nazwiska5. W „Rankingu popularności nazwisk”6 u Zawadzkiego, Nowicki zajmuje i tak wysoką pozycję, gdyż zajmuje 36 miejsce. Nasza rodzinna statystyka wobec ogólnopolskiej przedstawia się bardzo mizernie, ponieważ w naszej genealogii mamy zapisanych jedynie 6 osób, które nosiły lub noszą do tej pory to nazwisko.

Herbowa historia

U Karlikowskiego możemy odnaleźć informacje na temat posługiwania się przez rodzinę Nowickich rozmaitymi herbami – „Nowiccy pieczętowali się herbami: Dębno, Herburt, Jastrzębiec, Korwin, Kotwica, Lubicz, Nowicz, Nowina, Pomian, Pobóg, Poraj, Rawicz, Rogala, Siekierz, Sas, Ślepowron i 2 własnymi”7. W internetowym serwisie heraldyczno-genealogicznym8Domu Polonii w Pułtusku mamy wyróżnione i opisane tylko 3 herby spośród wymienionych przez Karlikowskiego – Poraj, Nowina, Rogala.
PORAJ

NOWINA

ROGALA


Źródła grafik: Poraj [http://herby.com.pl/herb.php?idh=22], Nowina [http://herby.com.pl/herb.php?idh=42], Rogala [http://herby.com.pl/herb.php?idh=56].
___________________________________________________________________________________ 
1 A. Karlikowski, Nasze nazwiska, Warszawa 2012, s. 281 oraz J.M. Zawadzki, 1000 najpopularniejszych nazwisk w Polsce, Warszawa 2002, s. 185.
2 K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II, Kraków 2001, s. 163.
3 A. Karlikowski, dz. cyt., s. 280.
4 H. Martenka (Jan Chryzostom Przydomek), Skąd się wzięło moje nazwisko?, Bydgoszcz 2006, s. 365.
5 J. M. Zawadzki, dz. cyt., s. 185.
6 Tamże, s. 292.
7 A. Karlikowski, dz. cyt., s. 281.
8 Adres strony: http://herby.com.pl/ [dostęp dnia: 19.06.2017].

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Babcia po kądzieli

Po kądzieli – to zwrot określający naszych przodków w linii żeńskiej, czyli krewnych matki, zatem babcia po kądzieli, to mama mojej mamy, czyli Maria Mika, o której wspominałam w poprzednim poście 1 . W moim cyklu poszukiwań pochodzenia nazwisk rodzinnych skupię się na podążaniu za panieńskimi nazwiskami kobiet. Dziś opiszę nazwisko panieńskie mojej babci – Marii, inaczej mówiąc Marii z domu Ferensztajn. FERENSZTAJN Wśród nazwisk przeze mnie wybranych Ferensztajn to nazwisko na swój sposób wyjątkowe, ponieważ nie jest to nazwisko rodzime, lecz obce. Jak można się domyślić jest to nazwisko pochodzenia niemieckiego, a nawet konkretniej - austriackiego (doszukujemy się pochodzenia tej gałęzi rodzinnej w okolicach Tyrolu). Forma fonetyczna nazwiska – Ferensztajn – wskazuje na to, że jest to nazwisko, które uległo procesowi polonizacji (spolszczeniu). Pierwotna forma tego nazwiska to Fernstein. Przodkowie mojej babci nosili to nazwisko właśnie jeszcze w formie oryginalnej. Od ...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Gorliwy Grzegorz

Zagadkowy tytuł nie odnosi się do jakiejś niesamowitej historii rodzinnej (przynajmniej ja takiej nie kojarzę), lecz ma ścisły związek semantyczny z nazwiskiem, które dzisiaj opiszę. Aleksandra Mika z domu Grzegorczyk to dla mnie prababcia ze strony mamy, gdyż jest to mama mojego dziadka Kazimierza, który z kolei jest tatą mojej mamy – Marii Filipek (de domo Mika 1 ). Po napisaniu tego zdania stwierdzam odkrywczo prawdę starą jak świat, że praca genealoga to istny labirynt wrażeń, a opisywanie koligacji rodzinnych i tego kto jest kim, a tym bardziej - kto jest kim dla kogo, to fascynujące wyzwanie. Z jednej strony, gdy się to czyta odnosi się słuszne i uzasadnione wrażenie, że jest to skomplikowany kłębek wzajemnych zależności, w którym w pewnym momencie człowiek zaplątuje się tak, iż potrzebuje do wydostania się z tego typu tarapatów co najmniej wybawczyni Ariadny. Zaś z drugiej strony, oczywistym jest jednak fakt, że przecież to wszystko jest takie logiczne i klarowne – przecież k...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej